b_150_100_16777215_00_images_galerija_kalufi_1833.jpg

Najstariji podaci o stećcima potiču iz prve polovine XVI vijeka. Prve zapise o stećcima napisao je slovenac Benedikt Kuripešić koji je putovao  u sastavu poslanstva austrijskog cara Ferdinanda I kao tumač za naš jezik 1530.god za Carigrad preko Bosne.


... najstariji podaci domaćih istraživača vezanih za stećke potiču iz XVIII vijeka.
... za ove spomenike u narodu se čuju različiti nazivi. Najčešći narodni naziv za stećak je Grčki grob ili Grčki spomenik, grčka groblja. Taj naziv se najčešće upotrebljava u istočnim djelovima Bosne istočnim krajevima Heregovine, Srbiji i Crnoj Gori. U Bosni se često čuje naziv mramor ili mramorje. U Semberiji i Mačvi narod stećke naziva mađarska groblja. U zapadnim krajeVima Hercegovine i dijelom Dalmacije najčešće se upotrebljava  naziv mašet ili mašeta, mašeti.
... kao materijal za izradu stećaka najčešće je korišten krečnjački kamen, što je sasvim razumljivo, zbog toga što je te vrste kamena bilo najviše u našim krajevima.
... majdani kamena za klesanje stećaka redovno su bili u blizini samih nekropola. Počesto je baš postojanje kamenoloma u nekome kraju bilo od presudnog utjecaja da se tu odabere mjesto gdje će se zasnovati groblje sa stećcima, što je sasvim razumljivo, jer veliko i teško kamenje nije bilo moguće dopremati izdaleka, niti vući uzbrdo, ni po neravnom i ispresijecanom zemljištu.
... prirodne, pukotine i žilice kamena su olakšavale samo odvajanje bloka. Najčešće je ovaj posao obavljan zimi, kada se voda mrzne. Dlijetima i klinovima je napravljen niz rupa. U te rupe je ulijevana voda .koja, kada se smrzne, neminovno povećava svoj volumen i tako stvara pukotinu u kamenu, po kojoj se blok dalje odvaja od ostale kamene mase u kamenolomu.
... rake i stećci iznad njih su svojom dužinom u najvećem broju orijentirani po pravcu zapad-istok. Pokojnik je uvijek, bez obzira na pol i uzrast, polagan u raku u ležećem položaju, na leđa, tako da mu je glava bila na zapadnoj, a noge na istočnoj strani. Glavna orjentacija je bila prividna sunčeva putanja, pri čemu se najviše gledalo na mjesto izlaska sunca.
... ostavljanje priloga uz pokojnike je paganski običaj, protiv kojega se hršćanstvo energično borilo, ali se on, ipak, dugo održao.
... znatan broj ovih novčića je nađen u ustima pokojnika, dok su ostali bili na raznim mjestima uz skelete. Stavljanje novčića u usta, tzv. obolusa, bio je običaj u antičkom periodu, ali i u najstarijem hrišćanskom. Vjerovalo se da će odlazak na drugi svijet pokojniku biti olakšan ako se putarina plati.
... da je na teritoriji stećaka vjerovatno postojao jedan posebno zanimljiv običaj koji je do sada ostao malo poznat i uglavnom neproučen. Radi se o takozvanom dvostrukom ili ponovnom sahranjivanju. Obično 3 ili 7 godina poslije sahrane grob se otvori, izvade se i u vodi i vinu operu kosti, a onda se, u prisustvu sveštenika, članova porodice, prijatelja i poštovalaca, obavi ponovna sahrana.
... u selu Luka kod Nevesinja stećci su ugrađeni u zidove pravoslavne crkve.

Turistička organizacija Nevesinje